Na papierze wszystkie certyfikaty z angielskiego wyglądają podobnie – trzy litery, jakiś poziom CEFR, pieczątka od instytucji, o której słyszało się w liceum. Różnią się one jednak dość mocno – jedne przydają się w CV, inne otwierają drzwi zagranicznej uczelni, a jeszcze inne są wymagane, gdy starasz się o wizę do Stanów. Zanim wydasz kilkaset złotych na egzamin, warto wiedzieć, który dokument realnie ci się przyda.
Certyfikat z angielskiego to konkretny dokument potwierdzający Twój poziom znajomości języka angielskiego według europejskiej skali CEFR (Europejski System Opisu Kształcenia Językowego). Rekruter widzi w CV “angielski – komunikatywny” i nie wie, co z tym zrobić. Widzi “CAE, C1” – i już ma punkt odniesienia.
Certyfikaty przydają się w sytuacjach takich jak rekrutacja do pracy (szczególnie w międzynarodowych firmach), przy aplikacji na studia zagraniczne, przy staraniu się o wizę, czasem przy przyjęciu na studia magisterskie w Polsce, a czasem po prostu dla samego siebie – żeby zamknąć jakiś etap nauki.
Warto też pamiętać, że nie każdy certyfikat jest ważny bezterminowo. To akurat spora różnica między jedną a drugą rodziną egzaminów.
Egzaminy Cambridge English (organizowane przez University of Cambridge) to prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalna rodzina certyfikatów w Polsce. Ich największa zaleta jest to, że są bezterminowe. Zdajesz raz, dokument masz do końca życia.
FCE (First Certificate in English) – potwierdza poziom B2, czyli średniozaawansowany wyższy. Rozumiesz większość filmów bez napisów, radzisz sobie w rozmowie o niemal każdym codziennym temacie, piszesz maile w pracy bez większego problemu. To ten certyfikat, który najczęściej wpisuje się do CV.
CAE (Certificate in Advanced English) – poziom C1, zaawansowany. Uczelnie zagraniczne często akceptują go zamiast IELTS, w pracy robi wrażenie, w rekrutacjach traktowany jest bardzo poważnie. Naszym zdaniem to najczęściej najlepszy wybór dla osoby, która chce mieć uniwersalny, mocny certyfikat na wiele lat.
CPE (Certificate of Proficiency in English) – poziom C2, biegłość niemal jak native speaker. Zdaje go stosunkowo niewiele osób, bo wymaga naprawdę zaawansowanej znajomości angielskiego. Ma sens, jeśli planujesz uczyć angielskiego, tłumaczyć zawodowo albo pracować w środowisku, gdzie C1 to standard.
Wszystkie trzy zawierają sekcję Use of English, w której sprawdza się gramatykę i słownictwo w kontekście – i to ta część potrafi zaskoczyć nawet osoby swobodnie mówiące.
Pearson English (dawniej PTE) i egzaminy LCCI (London Chamber of Commerce and Industry) to certyfikaty, o których słyszy się rzadziej, ale w niektórych sytuacjach sprawdzają się równie dobrze. Pearson dostępny jest w wersji Academic (na studia) oraz General – z wynikiem punktowym mapowanym na skalę CEFR. Zaletą jest szybki wynik (zwykle w ciągu kilku dni) i w pełni komputerowa forma.
LCCI to z kolei rodzina egzaminów mocno biznesowa – English for Business to najpopularniejszy z nich, ceniony przez pracodawców szczególnie w handlu, finansach i logistyce. Dokument jest bezterminowy, a poziomy dopasowane od B1 do C2. Dobra opcja, jeśli używasz angielskiego głównie w kontekście zawodowym i chcesz to formalnie potwierdzić.
telc (The European Language Certificates) to egzaminy standaryzowane w skali europejskiej, dostępne na wszystkich poziomach od A1 do C2. Bezterminowe, akceptowane przez instytucje w Polsce i wielu krajach UE – często pojawiają się przy procedurach urzędowych, uzyskiwaniu obywatelstwa czy rekrutacjach do służby publicznej.
W porównaniu z Cambridge egzamin bywa uważany za nieco łatwiejszy organizacyjnie – format jest przejrzysty, terminy elastyczne, a przygotowanie krótsze. Nie znaczy to, że jest łatwiej “zdać” – poziomy CEFR są tak samo miarodajne. Po prostu logistyka bywa mniej wymagająca. Dobre rozwiązanie, jeśli potrzebujesz uznanego dokumentu bez wchodzenia w system Cambridge.
Myślisz o studiach za granicą, wizie do USA, Kanady czy Australii? Najprawdopodobniej trafisz na IELTS albo TOEFL.
IELTS (International English Language Testing System) – organizowany m.in. przez British Council. Dominuje w Wielkiej Brytanii, Australii, Kanadzie i większości Europy. Nie ma jednego “poziomu zdania” – dostajesz wynik od 1 do 9, a instytucja, do której aplikujesz, wymaga konkretnego minimum (najczęściej 6.5-7.0). Certyfikat IELTS jest ważny przez 2 lata.
TOEFL (Test of English as a Foreign Language) – wydawany przez Educational Testing Service (ETS). Bardziej rozpoznawany w Stanach Zjednoczonych, choć akceptowany też w wielu innych krajach. Podobnie jak IELTS – punktowy, ważny 2 lata.
Czym zatem się różnią? IELTS ma dwie wersje – Academic (na studia) i General (do pracy lub imigracji). TOEFL to głównie egzamin akademicki. Jeżeli aplikujesz do konkretnej uczelni, sprawdź, jaki test dokładnie honoruje – to najprostszy sposób, żeby wybrać między jednym a drugim.
Krótka ściągawka:
Warto też sprawdzić, gdzie realnie zdaje się egzamin. Cambridge English, telc i Pearson mają w Polsce sieć autoryzowanych centrów egzaminacyjnych. IELTS zdaje się m.in. przez British Council, TOEFL – w wybranych centrach ETS. Wrocław, Warszawa, Kraków – wszędzie znajdziesz przynajmniej jedną taką placówkę.
Certyfikaty to nie loteria. Każdy z egzaminów ma swój format, typy zadań, sposób oceniania – i tu tkwi cała różnica między “znam angielski na C1” a “zdam CAE”. Można umieć bardzo dobrze angielski, a wywalić się na Use of English, bo nigdy wcześniej nie mierzyłeś się z tym formatem.
Sensowne przygotowanie zaczyna się od rzetelnej oceny obecnego poziomu (dobry test poziomujący albo rozmowa z lektorem) i kilku próbnych egzaminów w warunkach zbliżonych do prawdziwych. Reszta to konsekwentna praca nad słabszymi obszarami, najczęściej pisaniem i częścią gramatyczno-leksykalną, bo tam wpada najwięcej punktów.
Jeżeli chcesz iść drogą kursową, w Demostenes prowadzimy kursy przygotowujące do egzaminów Cambridge (B2 First, C1 Advanced, C2 Proficiency), Pearson/LCCI oraz telc, dopasowane do poziomu i planowanego terminu. Alternatywnie – własne materiały, książki egzaminacyjne i regularne testy próbne też potrafią zrobić robotę, o ile masz w miarę wysoki poziom startowy i dużo samodyscypliny.
Wybór certyfikatu to w praktyce wybór celu. Jeśli wiesz, po co ci ten dokument, decyzja “który zdać” robi się prosta. A jeśli nie wiesz – zacznij od CAE albo telc B2. Rzadko kiedy jest to zły wybór.
